TIN TỨC

Tổ chức thảo luận - một hướng đi hiệu quả nhằm cải tiến phương pháp học của sinh viên ngành Văn học - Khoa Báo chí - Truyền thông và Văn học, Trường Đại học Khoa học - ĐH Thái Nguyên

Ngày đăng: //

Bước chân vào giảng đường đại học sau bao ngày đêm dùi mài đèn sách, hẳn mỗi tân sinh viên đều đang thắp lên trong mình những ước mơ, hoài bão và lòng nhiệt tình muốn chinh phục những đỉnh cao tri thức mới để hoàn thiện nhân cách và sáng tạo nên những giá trị mới. Nhưng liệu có phải sinh viên nào cũng nhanh chóng hòa nhịp với môi trường học tập mới của giảng đường đại học và thu nhận được hiệu quả những hệ thống kiến thức ở bậc học này? Trăn trở với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực ngày càng cao trong bối cảnh xã hội hiện nay và nhất là việc thu hút để đào tạo có hiệu quả lớp sinh viên ngành khoa học xã hội, các cán bộ quản lý cùng các giảng viên trong Khoa Báo chí - Truyền thông và Văn học - Trường Đại học Khoa học - Đại học Thái Nguyên  đã quan tâm trọng điểm đến một số hoạt động dạy và học nhằm tích cực hóa sự chủ động và sáng tạo của sinh viên. Từ đó có tác động hiệu ứng mạnh và tích cực tới phương pháp học tập cũng như kết quả giáo dục đào tạo. Để cải tiến và nâng cao chất lượng dạy và học, thực tiễn cho thấy cần quan tâm đến những vấn đề sau:

1. Thực trạng học tập của sinh viên năm thứ nhất tại Trường Đại học Khoa học - ĐHTN.

Theo kết quả tổng hợp, trong năm học đầu tiên của các sinh viên của trường mặc dù được sự hướng dẫn và trợ giúp đắc lực của các giáo viên và các tổ chức trong trường nhưng phần lớn kết quả của sinh viên chưa được cao. Có những lớp chỉ có  50% số sinh viên đạt kết quả trên trung bình. Nhiều sinh viên thậm chí trước kia là học sinh khá, giỏi ở các trường phổ thông cũng rất bất ngờ với kết quả của năm đầu đại học. Cũng trong năm học này, phần lớn sinh viên còn chưa chủ động trong việc tìm tòi, chủ động đọc tài liệu  và làm việc nhóm. Thói quen ỷ lại, kỹ năng nghiên cứu chưa được quan tâm. Sinh viên chưa thực sự đam mê khám phá, sáng tạo và tự học. Đây cũng không phải là trường hợp cá biệt mà cũng là thực trạng chung của sinh viên nhiều trường đại học và cao đẳng. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện trạng trên. Và một trong những giải pháp để cải thiện tình hình đó là giảng viên cần quan tâm và nhận thức để vận dụng phương pháp giảng dạy cho phù hợp và hiệu quả. Một trong những phương pháp mà chúng tôi quan tâm là tăng cường tổ chức thảo luận thực tập, thực tế.

2. Thực tiễn áp dụng các hoạt động thảo luận trong dạy và học

2.1. Thay đổi thói quen đọc - chép

Chúng ta vốn quen với cách học truyền thống cùng các thao tác đọc, nghe -chép, nhìn - chép. Hai chữ “Tự học” với sinh viên nhiều khi chưa được quan tâm và thực hiện còn nửa vời. Cần phải nhìn nhận lại rằng đến giảng đường đại học không phải là sự tiếp thu kiến thức một cách đầy đủ và hệ thống từ tất cả những gì mà người thầy truyền giảng giống như “Ăn nhiều thì no bụng”. Đến khoa Báo chí - Truyền thông và Văn học, trường Đại học khoa học - Đại học Thái Nguyên, sinh viên ngành khoa học xã hội nói chung đặc biệt là ngành Văn học đã, đang và sẽ được giáo dục với phương pháp dạy và học nhằm giúp cho mỗi sinh viên “Tự hình thành và phát triển”.

 

 

Lớp Cử nhân Văn học K13, 14 đang học theo hình thức thảo luận

2.2. Thay đổi nhận thức, khơi dậy tiềm năng

Trong những năm vừa qua, mặc dù còn gặp một số khó khăn khách quan nhất định nhưng thầy và trò khoa  Báo chí - Truyền thông và Văn học đã xác định cho mình một hướng đào tạo đúng đắn và hiệu quả. Bên cạnh việc không ngừng xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên có trình độ cao, chuyên môn vững, có lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, Ban chủ nhiệm khoa luôn quan tâm đến việc cải tiến phương pháp dạy và học nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục. Sự nhiệt tình và định hướng đúng đắn của các giảng viên đã góp phần không nhỏ vào việc đánh thức những tài năng sinh viên. Trong đó, hoạt động thảo luận là hình thức giáo dục được tổ chức bài bản, chuyên sâu theo những quy trình khoa học và có chất lượng giáo dục cao. Từ hoạt động này, sinh viên đã “ Tự thắp sáng ” và tỏa sáng. Thảo luận diễn ra với tần suất cao trong các giờ lên lớp của mỗi học phần, thảo luận qua các chuyến thực tập, thực tế, tập huấn, hoạt động ngoại khóa...

Phần lớn sinh viên của khoa là con em các dân tộc vùng núi phía Bắc. Các em còn rụt rè trong giao tiếp và hạn chế nhất định trong diễn đạt. Thói quen học tập với những phương pháp ở trường THPT đã khiến cho kết quả học tập ở nhiều em chưa được cao. Cũng từ đó, các kỹ năng căn bản và cần thiết của sinh viên không được thể hiện và phát huy. Song đến với chương trình giảng dạy của khoa Báo chí - Truyền thông và Văn học, phần lớn sinh viên đã vượt qua những rào cản của ngôn ngữ và giao tiếp để thể hiện vốn sống, sự tiếp thu, lĩnh hội và vận dụng tri thức.

2.3. Tổ chức thảo luận với hình thức đa dạng, hấp dẫn và nghiêm túc

Với những giờ thảo luận được tổ chức theo những qui trình hợp lý, khoa học và bài bản dưới sự hướng dẫn của giảng viên, sinh viên đã phát huy cao độ khả năng tự học và sáng tạo. Ở mỗi học phần, bên cạnh những giờ giảng lý thuyết, giảng viên phụ trách đều có kế hoạch giảng dạy hợp lý với những giờ thảo luận thường kỳ hoặc định kỳ. Số lượng bài thảo luận phụ thuộc vào đặc trưng phân môn và thời lượng giảng dạy. Vấn đề đưa ra thảo luận là có thể là những phần kiến thức mới hoặc những nội dung có tính thời sự, những vấn đề còn bỏ ngỏ hay những nội dung kiến thức bổ sung để bài học thêm sinh động, hấp dẫn và có tính ứng dụng cao… Việc lựa chọn được nội dung thảo luận hợp lý, hấp dẫn, có mục đích rõ ràng cùng với sự  định hướng khoa học và khéo léo của giảng viên đã có tác dụng rất lớn trong việc đánh thức tính tự giác, nhu cầu thể hiện và sự khám phá tri thức của sinh viên. 

Để hình thức thảo luận có hiệu quả cao, việc xây dựng kế hoạch tổ chức thảo luận cũng như việc tổ chức nghiệm thu và đánh giá kết quả làm việc của nhóm là khâu quan trọng làm nên sự thành công. Mỗi lớp học phần với nhiều nhóm nhỏ (thường là 5 đến 7sinh viên / nhóm) dưới sự hướng dẫn của giảng viên, sự sát sao, quán xuyến, phân công của nhóm trưởng, các thành viên trong nhóm lĩnh hội vấn đề thảo luận và có trách nhiệm tìm hiểu, thu thập thông tin kiến thức từ tài liệu để hoàn thiện phần kiến thức được giao của bài thảo luận nhóm. Trong một khoảng thời gian  nhất định, tinh thần đoàn kết tập thể kết hợp trách nhiệm cá nhân và mong muốn lĩnh hội kiến thức của sinh viên đã hối thúc mỗi thành viên trong nhóm cùng gắng sức để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.  Đặc biệt, để giờ thảo luận hiệu quả hơn và phát huy cao độ tinh thần tự giác, trách nhiệm, mỗi cá nhân không chỉ tập trung vào vấn đề của riêng nhóm mình mà phải có ý thức tìm hiểu để chất vấn, phản biện, bổ sung cho nội dung vấn đề của các nhóm khác thêm đầy đủ và phong phú. Tránh lối học thụ động và ỷ lại, mỗi sinh viên đều chuẩn bị sẵn sàng để bốc thăm đại diện thuyết trình bài thảo luận của nhóm. Việc thiết kế một barem điểm hợp lý để đánh giá hiệu quả nhất kết quả học tập của cá nhân nói riêng và của nhóm nói chung cũng  tạo nên một yếu tố kích thích sự vận động tư duy của  mỗi sinh viên. Việc thảo luận không chỉ là trách nhiệm riêng của nhóm trưởng hay những bạn học khá giỏi mà là thành quả học tập, nghiên cứu của ý thức cá nhân và sức mạnh tập thể. Kết hợp hài hòa giữa sự hướng dẫn  khoa học, chỉ bảo tận tình, uốn nắn kịp thời của giảng viên và hoạt động học tích cực đầy sáng tạo của trò, những giờ thảo luận sôi nổi đi qua đều để lại trong mỗi sinh viên những chiêm nghiệm, cảm nhận và sự lĩnh hội mới để hoàn thiện hơn về kiến thức và kỹ năng.

2.4. Hiệu quả đa chiều từ thảo luận

Tham dự các buổi thảo luận của sinh viên ngành Văn học, chúng ta sẽ thấy trải qua những cung bậc cảm xúc khác nhau đầy thú vị: Có lúc say sưa, đắm chìm với những câu thơ, câu văn hay, ý đẹp, dòng tâm trạng của các nhân vật; có lúc lại băn khoăn, trăn trở với những điều chưa thấu hiểu cần phải giải quyết và nghiên cứu; có khi căng thẳng, sôi nổi quên cả thời gian trước những điều cấp bách và đáng quan tâm; lúc lại vỡ òa trong thỏa mãn, vui vẻ khi đã thuyết phục được người nghe ý kiến của nhóm mình. Giờ học kết thúc nhưng dư âm của nó vẫn là  sự mong chờ của người học tới những buổi thảo luận tiếp theo. Đó cũng là lý do khiến cho sinh viên ngành Văn yêu môn học hơn và hứng thú với việc học tập. Kiến thức với sinh viên Văn không đơn giản chỉ là ghi từ lời thầy giảng mà đó còn là quá trình tích lũy, thu thập, vận dụng từ nhiều nguồn tài liệu như: giáo trình, ý kiến của các nhà nghiên cứu, thông tin trên phương tiện thông tin đại chúng…và những chiêm nghiệm từ thực tế. Nhu cầu được học, được thể hiện chính kiến một cách sáng tạo chứ không phải là sự tiếp thu kiến thức một cách áp đặt, bị động đã tạo nên lực hấp dẫn để sinh viên hăng hái với hình thức thảo luận. Những giờ thảo luận thành công cũng là kết quả của quá trình tự học, tự thân vận động để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức. Cùng với đó, sinh viên dần hoàn thiện hơn về nhân cách và khả năng giao tiếp. Tinh thần tập thể, ý thức trách nhiệm, khả năng tự chủ được nâng cao. Đó cũng là hình thức học tập tạo được không khí vui vẻ, sinh động và góp phần giúp giảng viên đánh giá chính xác hơn năng lực, tâm tư tình cảm, nguyện vọng của sinh viên để có điều chỉnh kịp thời hoạt động dạy cho phù hợp và trấn chỉnh những thái độ học tập chưa tốt.

Cuộc sống luôn vận động, biến đổi không ngừng và kho tàng tri thức nhân loại luôn được bồi đắp. Vì vậy, thực hiện nhiệm vụ đào tạo những sinh viên luôn chủ động, sáng tạo, tích cực, năng động để trở thành nguồn nhân lực cao của đất nước là sứ mệnh không chỉ riêng của trường đại học nào. Kiên trì và tin tưởng với hướng đi đã chọn, thầy và trò khoa Báo chí - Truyền thông và Văn học hy vọng sẽ có những lớp sinh viên vừa hồng vừa chuyên, đáp ứng được yêu cầu của xã hội. Cùng với nhiều hoạt động giáo dục tích cực thường xuyên được tổ chức, hình thức học thảo luận là một trong những biện pháp hữu hiệu giúp sinh viên nghành Văn đạt được kết quả học tập cao và chứng minh được sự tích cực, chủ động và khả năng sáng tạo với những công trình nghiên cứu khoa học có chất lượng. Tiêu biểu như các em: Nguyễn Thị Hường ( Văn K5 ), Nguyễn Thị Phương Hoa ( Văn K5 ), Vương Thị Ngọc Hà ( Văn K5 ), Ngô Thị Ngọc Ánh (Văn k6), Vũ Thị Mùi - Nguyễn Thị Mùi (Văn k7), Hoàng Thị Âu (Văn k7), Hứa Kiều Oanh - Phạm Thị Luyến (Văn k8), Dương Hồng Liên( Văn k9), Nguyễn Thị Lệ Trang ( Văn k10), Nông Thị Hồng Son (Văn k11), Lò Thị Sáng (Văn k12)... Với sự nỗ lực của bản thân, các em đã dành kết quả cao trong học tập và đạt các giải thưởng nghiên cứu khoa học cấp Đại học, cấp tỉnh và tài năng nghiên cứu khoa học trẻ cấp quốc gia Các em chính là niềm tự hào của khoa Báo chí Truyền thông và Văn học cũng là nguồn động viên chúng tôi xây dựng khoa, ngành ngày càng vững mạnh và phát triển. Số lượng sinh viên khá, giỏi ngày càng tăng, sinh viên dần tích cực, chủ động và có ý thức cao hơn trong học tập và nghiên cứu. Đó là hiệu quả của phương pháp học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tế. Lối học thụ động, ỉ lại, dập khuôn máy móc dần được cải tiến. Chúng tôi hy vọng, với định hướng giáo dục đúng đắn ấy, khoa Báo chí Truyền thông và Văn học  nói chung và ngành Văn học nói riêng sẽ là điểm đến của nhiều sinh viên và là nơi chắp cánh cho những tài năng trẻ -  những công dân có ích cho đất nước.

ThS. Nghiêm Thị Hồ Thu

Khoa Báo chí – Truyền thông và Văn học (Trường ĐH Khoa học - Đại học Thái Nguyên)

 

Tài liệu tham khảo:

1. Nguyễn Cảnh Toàn (chủ biên)(2001), Quá trình dạy - tự học, NXB Giáo dục

2. Hoàng Tụy (2005), Người thầy trong nhà trường hiện đại, NXB Giáo dục

3. Thái  Duy Tuyên (1998), Những vấn đề cơ bản giáo dục học hiện đại, NXB Giáo dục

 

Thành viên - đối tác

  • hinh anh
  • hinh anh
  • hinh anh
  • hinh anh
  • hinh anh